भारत देशाला हिंदुस्थान हे नाव कोणी दिले?

इ.स.पू. ३०० सालच्या सुमारास इराणचा सम्राट दरायस याने सिंधू नदी (इंडस्) च्या काठी वसलेल्या समाजव्यवस्थेला सिंधु संस्कृती या नावाने पुकारण्यास सुरुवात केली. याच सिंधु शब्दाचा अपभ्रंश होऊन हिंदू हा शब्द उदयास आला व सिंधू नदीपलीकडील भूमी म्हणून त्या प्रदेशाला हिंदुस्तान असे संबोधले जाऊ लागले. मोगलांच्या शासनकाळामधे हा शब्द जास्त प्रचलित झाल. मोगलांच्या दिल्ली हे केंद्र (राजधानी?) असलेल्या अधिराज्याचा, म्हणजे उत्तरी भारताच्या विशाल प्रदेशाचा नामोल्लेख हिंदुस्तान असा केला जाई. हिंदुस्तान या शब्दावरून त्या प्रदेशातील वैदिक धर्माला हिंदू धर्म हे नाव पडले.
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••√••••••••••••••••••••

सिंधु नदी पात्राच्या आसपास रहात असल्याने सिंधु संस्कृती उदयास आली होती. पर्शियन भाषेत "स" चा उच्चार "ह" असा होतो.

पर्शियन लोकांनी या भागाला हिंदोस्तांन असे संबोधण्यास सुरुवात केली. अशाप्रकारे सिंधुवासी असलेले हिंदोस्तानी व पुढे जाऊन त्याचे हिंदुस्थान असे नामकरण झाले.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

पुसदचा इतिहास काय आहे?

Image
पुसद म्हणजे अजिंठा डोंगररांगांच्या प्रदेशात आजच्या यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळनंतरचे दुसरे मोठे तालुक्याचे ठिकाण. या गावाच्याच नावावरून परिसरातील टेकड्यांना पुसदच्या टेकड्या म्हणतात. यवतमाळ जिल्हा , चित्रस्त्रोत :गुगल पुसदचा असा प्राचीन इतिहास सध्यातरी अज्ञात आहे. पुसदहुन वाकाटक साम्राज्याच्या सर्वसेन शाखेची राजधानी वत्सगुल्म (आजचे वाशीम) ६० किलोमीटर अंतरावर असल्याने कदाचित याच काळात इतिहासाच्या सुरुवातीच्या शतकात हे गाव वसले असावे. पुसदचे जुने नाव पुष्पावंती असे होते ज्याच्या उत्पत्तीबाबत दोन तर्क आहेत ते असे १) हे नाव पुष्पावंती नामक राणीच्या नावावरून पडले (ही राणी कोणत्या वंशातील होती तेही कोणी जाणत नाही). २) हे नाव तेथून वाहणाऱ्या पुष्पगंगा (आजची पूस नदी) नदीच्या नावावरून पडले. यादव काळात हे शहर एक महत्त्वाचे स्थळ असावे कारण काही दशकांपूर्वीपर्यंत येथे यादवकालीन हेमाडपंती बांधणीची मंदिरे चांगल्या अवस्थेत होती (दुर्दैवाने ती आज मोडकळीस आली आहेत). पुसदचे एक हेमाडपंती मंदिर , चित्रस्त्रोत : श्री रजत मुक्कावार गावाच्या परिसरात यादवकालीन अशी महादेवाच...
Read more

'कोकण' हे नाव कसे पडले?

संस्कृत भाषेतील 'कोण' (कोपरा) आणि 'कण' (भाग) हे दोन शब्द मिळून कोंकण हा शब्द उदयास आला असा एक समज आहे. स्कंदपुराणामधल्या सह्याद्रीखंडात सांगितल्याप्रमाणे पूर्वीच्या काळी परशुरामाने एक बाण समुद्रामध्ये मारला आणि जिथपर्यंत तो बाण समुद्रामध्ये पोचला तिथपर्यंत समुद्रदेवतेला मागे सरण्याची आज्ञा केली. ह्याच्यातून जो नवीन भूभाग उत्पन्न झाला त्याला सप्त कोंकण बोलल गेलं. सप्त कोकणचा अर्थ 'पृथ्वीचा / भूमीचा तुकडा' किंवा 'पृथ्वीचा कोपरा' किंवा 'कोपऱ्यातला तुकडा' असा होतो. १५व्या शतकातल्या काही नोंदीमध्ये कोकणदेशा असा उल्लेख आढळतो. ७व्या शतकामध्ये भारताला एका चिनी प्रवाशाने भेट दिलेली त्याने पण ह्या प्रदेशचा उल्लेख कोकणदेशा असा केला आहे. इतकं असून पण कोकण ह्या शब्दाचा उगम नक्की कसा झाला ह्या बद्दल निश्चित असा निष्कर्ष काढता येत नाही. सप्तकोकणचा उल्लेख भारतीय इतिहासामध्ये अनेक ठिकाणी झालेला आढळून येतो. काही ठिकाणी तळघाट असा पण कोकणचा उल्लेख केला गेला आहे. [1]   [2] तळटीपा [1]  https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer...
Read more

महाराष्ट्रातील कोणत्या गावांची नावे विनोदी आहेत?

Image
' इचलकरंजी ' हे नाव मला उचलकरंजी सारखे वाटून हसू यायचे. विनोदाचे लक्षणच असे की,अपेक्षे पेक्षा विपरीत अनुभव आला की आपण तिथे हसतो. गावाच्या नावातही अशीच गंमत घडते.कधीच अपेक्षा नव्हती अशी गावाची नावे वाचली वा ऐकली की आपण खुदकन हसतो. अशीच काही गमतीशीर गावाची नावे खाली देतो आहे.ती वाचल्यावर नक्कीच तुमच्या गालावर कळी फुलणार आहे.ही विनोदाची मोठी मेजवानी असणार नाही, पण विरंगुळा म्हणून चणे फुटाणे खायलाही काही हरकत नाही ना ? प्रारंभी जिल्हा देऊन पुढे त्या जिल्ह्यातील गावांची गमतीशीर नवे दिली आहेत.करमणुकी बरोबर माहितीत भर. १)ठाणे :--अननस. २) रायगड:--रामराज, सहान. ३)सिंधुदुर्ग :--आई ,भांडकुली, पुरळ, मागवली. ४)जळगाव :--उंदिरखेडा, वेळ, कका, लंगडा आंबा. ५)धुळे :--लकड्या हनुमान, वारूळ, विसरणे, भांडणे, धाडणे, खट्याळ, कुत्तरखांब, हट्टी, ६)नंदुरबार:-- काठी, वैरी, कात्री, शहाणे, लंगडी भवानी, खोल विहीर,खेकडा. ७)नासिक :--भेलपुरी, रगतपुरी, इगतपुरी. ८)अहमदनगर :--दाढ, कृष्णधवल, खर्डा. ९)पुणे :--नवलाख उंबरे, चादर, घोळ, राहू, अंथूरणें, नाव्ही,राख. १०)सातारा :--शेणवडी, वनवास माची,मढे, आंधळी, अटक, ११)कोल्ह...
Read more